Een boekhouder in Rotterdam verwerkt facturen. Een boekhouder in Frankfurt verwerkt facturen. In Lyon, Londen en Houston ook. Hetzelfde type werk. Dezelfde blootstelling aan AI.
Dat was mijn hypothese. Dus heb ik het getest. 500+ beroepen in vijf landen doorgerekend met dezelfde JPE-methodologie. Nederland, de VS, Duitsland, het VK en Frankrijk. Dezelfde schaal. Dezelfde scoring. En inderdaad: de gemiddelde AI-blootstelling ligt in alle vijf de landen tussen de 4,8 en 5,0 op een schaal van 10. Het verschil is 0,2 punt.
AI maakt geen onderscheid tussen landen. AI raakt taken. En die taken zijn overal hetzelfde.
Maar wat er daarna gebeurt, dat is een ander verhaal.
Dezelfde score, een ander tempo
Neem die boekhouder. Score 8 op 10 in elk land. Hoge blootstelling. Maar zijn toekomst in 2030 hangt af van waar hij werkt.
In Nederland is de administratieve beroepsgroep al ingestort. De CBS-index ging van 100 naar 70. Dat is geen projectie. Dat is al gebeurd. Min 30% bij administratief personeel. Min 22% bij secretarissen. De huidige golf AI-tools versnelt een trend die hier al twintig jaar loopt.
In Duitsland gaat het langzamer. Kurzarbeit houdt mensen in dienst. De Betriebsrat moet elke technologieverandering goedkeuren. De duale beroepsopleiding creëert diepe beroepsidentiteit. Een Duitse Buchhalter met drie jaar Ausbildung stapt niet zomaar over. Het model verwacht min 14% in 2030.
In Frankrijk zit een vergelijkbaar systeem. Het CDI-contract (vast dienstverband) maakt ontslag duur en langzaam. De 35-urige werkweek betekent dat productiviteitswinst door AI eerst in minder uren terechtkomt, niet in minder mensen. De CNIL kijkt mee bij elke AI-toepassing die persoonsgegevens verwerkt. Verwachting: min 12%.
Het VK gaat het snelst na de VS. Pro-innovatiebeleid, geen EU AI Act, flexibeler arbeidsrecht. De verwachte krimp voor boekhouders: min 15%. En de VS? De BLS-methode laat min 4% zien, maar dat onderschat de werkelijkheid. At-will employment betekent dat teams volgende maand al kunnen worden herstructureerd.
Vijf landen. Dezelfde boekhouderscore. Vijf verschillende uitkomsten.
De ontwikkelaarsparadox
Het meest tegenintuïtieve resultaat zit bij softwareontwikkelaars.
In alle vijf de landen scoren ze 9 op 10. Maximaal blootgesteld aan AI. GitHub Copilot, Cursor, ChatGPT. Elk onderdeel van hun werk wordt geraakt.
En in alle vijf de landen groeien ze het hardst. Nederland plus 48%. Duitsland plus 35%. De VS plus 17%. Frankrijk plus 14%. Het VK plus 12%.
Hoe kan dat? Omdat de wereld meer software nodig heeft dan AI ontwikkelaars kan vervangen. Copilot maakt een ontwikkelaar twee keer zo productief. Maar de vraag naar software groeit drie keer zo snel. Het netto-effect is groei, niet krimp.
Dit is de kern van het hele onderzoek. Een hoge AI-score voorspelt geen baanverlies. Het voorspelt verandering. En de richting van die verandering hangt af van het type taak.
Creatieve en generatieve taken groeien onder AI-druk. Routinematige en verwerkende taken krimpen. Een ontwikkelaar en een boekhouder scoren allebei boven de 8. Maar de ontwikkelaar maakt output die waardevoller wordt door AI. De boekhouder maakt output die overbodig wordt.
Vijf landen, vijf verhalen
Achter de gemiddelden schuilt per land een eigen verhaal.
Nederland heeft de deeltijdparadox. Met 48% deeltijdwerkers is Nederland uniek. AI-productiviteitswinst vertaalt zich hier eerder in minder uren dan in minder banen. Een administratief medewerker van 24 uur per week wordt een medewerker van 20 uur. Niet werkloos. Dit dempt de klap. Maar het maakt hem ook minder zichtbaar in de statistieken.
Duitsland heeft de mechatronicus. Een beroep dat nergens anders zo bestaat. 210.000 banen, AI-score 4, groeiend. De belichaming van de Mittelstand: een combinatie van mechanica, elektronica en software die lastig te automatiseren is. De Ausbildung creëert beroepen die AI niet kan vervangen, omdat ze bestaan op het snijvlak van digitaal en fysiek.
Het VK heeft het callcenter-ravijn. Europa's callcenter-kapitaal holt uit. Min 12%, AI-score 8,5. De combinatie van hoge blootstelling en het Britse pro-innovatiebeleid maakt dit het snelste voorbeeld van AI-gedreven baanverlies in het onderzoek.
Frankrijk heeft de jeugdwerkloosheidsversterker. Het bijzondere CDD-systeem (tijdelijke contracten) betekent dat werkgevers contracten simpelweg niet vernieuwen. Dat raakt jongeren het hardst. AI-impact sijpelt via contractverlenging de markt in, niet via ontslag. Onzichtbaar in de ontslagcijfers. Zichtbaar in de jeugdwerkloosheid.
De VS heeft zorg, niet tech. Het dominante verhaal is niet Silicon Valley. Het zijn 4 miljoen thuiszorgmedewerkers. Groeiend met 21%. AI-score 3. De grootste banenmotor in de VS is niet de techsector. Het is de vergrijzing.
De zorg als anker
Dat laatste punt geldt voor alle vijf de landen.
Verzorgenden en verpleegkundigen scoren laag op AI-blootstelling en groeien overal. Nederlandse verzorgenden plus 44%. Duitse Altenpfleger plus 18%. Amerikaanse thuiszorgmedewerkers plus 21%. In het VK groeien care workers met 8%. In Frankrijk aides à domicile met 8%.
De vergrijzing wint het van de automatisering. In elk land.
Bij HappyNurse zien we dit dagelijks. De vraag naar zorgpersoneel stijgt sneller dan wat welke technologie ook kan opvangen. Aisha helpt ons die mensen efficiënter te vinden en matchen. Maar het vervangt het werk zelf niet. Iemand wassen, iemand geruststellen, iemand helpen opstaan. Dat doet geen algoritme.
Wat dit betekent
Drie dingen.
AI is universeel. De reactie is lokaal. De technologie maakt geen onderscheid tussen landen. Maar arbeidswetten, cultuur en demografie bepalen hoe snel de impact landt. Nederlandse CAO's, Duitse Betriebsräte en Franse arbeidscontracten zijn snelheidsbegrenzers. Geen bescherming voor altijd. Maar ze kopen tijd.
Het gaat niet om je AI-score. Het gaat om je taaktype. Een score van 9 kan groei betekenen of krimp. De vraag is niet of AI jouw beroep raakt. Dat is al beantwoord: ja. De vraag is of AI jouw output waardevoller maakt of overbodig.
De zorg is het anker. In elk land groeit de zorg. Vergrijzing is sterker dan automatisering. Voor Nederland, met zijn combinatie van vergrijzing en personeelstekort, is dit het meest concrete gegeven uit het hele onderzoek.
Alle vijf de landenkaarten staan live op de AI Impact Map, inclusief de data en beroepsscan per land. Open data. Vrij te gebruiken.
Wie het voor zijn eigen beroep wil weten: de beroepsscan geeft je binnen een minuut je AI-score, prognose 2030 en concreet advies.
Bronnen en methodologie
- Janssen Practical Exposure (JPE) methodologie: methodologie
- Nederland: CBS Statline, BRC 2014 (103 beroepen)
- Verenigde Staten: BLS OEWS May 2024, SOC 2018 (106 beroepen)
- Duitsland: Destatis, KldB 2010 (98 beroepen)
- Verenigd Koninkrijk: ONS ASHE 2024, SOC 2020 (106 beroepen)
- Frankrijk: INSEE 2024, PCS 2020 (86 beroepen)
- Alle data: CC BY 4.0, download
Terug naar blog